Nowy projekt ustawy antylichwiarskiej! Jakie są planowane zmiany? 

✓  Limit kosztów pozaodsetkowych (prowizji) ma zostać obniżony do 45% oraz 32% dla pożyczek i kredytów udzielonych odpowiednio na okres powyżej poł roku i do 6 miesięcy
✓ Limit dodatkowych opłat (poza odsetkami) dla pożyczek zaciąganych u innych osób fizycznych nie będzie mógł przekroczyć 25%

W ostatni czwartek Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia do nowego projektu ustawy antylichwiarskiej. Nie są jeszcze znane pełne założenia projektu oraz planowana data obowiązywania nowych regulacji, ale zmiany mogą być istotne.

Obecnie obowiązuje ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw, która jest często nazywana ustawa antylichwiarską.

 

Jak działa obecnie obowiązująca ustawa antylichwiarska?

Zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą maksymalne koszty kredytów i pożyczek nie mogą przekroczyć:

- 55% za pierwszy rok obowiązywania umowy oraz odpowiednio więcej w kolejnych latach okresu kredytu lub pożyczki (szczegółowy wzór został podany poniżej w art. 36a ustawy antylichwiarskiej) lub,

- całkowitej kwoty kredytu.

 
Przykład 1

1 stycznia 2019 r. otrzymałeś pożyczkę w wysokości 10 000 zł na 3 lata. Umowa pożyczki przewiduje odsetki na poziomie 10% oraz szereg dodatkowych opłat. Zgodnie z ustawą antylichwiarską maksymalne opłaty (poza odsetkami) nie mogą przekroczyć 10 000 zł.

Pomimo tego, że wartość wynikająca ze wzoru wynosi:

11 500 zł = 10 000 zł x 25% + 10 000 zł * 3 * 30%

Zgodnie z art. 36a ust. 2 ustawy pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć całkowitej kwoty kredytu. Wartość dodatkowych opłat nie może więc przekroczyć 10 000 zł.

 

Przykład 2

Twoja pożyczka wynosi 10 000 zł i została udzielona na 2 lata. Zgodnie z ustawą antylichwiarską wszelkie prowizje i inne opłaty nie powinny przekroczyć 8 500 zł.

8 500 zł = 10 000 zł x 25% + 10 000 zł * 2 *30%

 

Obejście obecnej ustawy antylichwiarskiej

Niektóre firmy pożyczkowe stosują praktyki, które pozwalają na omijanie intencji ustawy anylichwiarskiej. Jedną z częstych praktyk jest tzw. „rolowanie” pożyczki. Polega ono na tym, że w trakcie trwania umowy danej pożyczki udzielane jest kolejne finansowanie na spłatę aktualnej pożyczki (z perspektywy prawnej jest  zawierana nowa umowa z odrębnym limitem kosztów pożyczki). W praktyce często kolejna pożyczka udzielaną jest również przez inna spółkę z grupy danej firmy pożyczkowej (pozorne refinansowanie).   

Inna praktyką jest pozorne wydłużanie okresu pożyczki. Polega ono na tym, że praktycznie cała kwota pożyczki jest spłacana np. w okresie 6 miesięcy. Natomiast w kolejnych miesiącach są ustanawiana spłaty w wysokości np. 50 gr na kwartał. Ustalanie takiego harmonogramu pozwala na wydłużenie okresu pożyczki i w konsekwencji podniesienie poziomu maksymalnych kosztów pozosatstekowych (prowizji).

  

Jakie są planowane zmiany?

1. Limit kosztów pozaodsetkowych ma zostać obniżony do 45% w przypadku pożyczek i kredytów o terminie spłaty dłuższym niż 6 miesięcy oraz 32% dla na okres do 6 miesięcy (z wyjątkiem finansowania na miesiąc, dla którego limit wyniesie 22%).

2. Limit dodatkowych opłat dla pożyczek zaciąganych u innych osób (prywatne pożyczki) nie będzie mógł przekroczyć 25%.

3. Mają zostać wprowadzone kary wwiezienia od 3 miesięcy do 5 lat dla osób, które będą pobierać opłaty dwukrotnie przekraczające nowe limity.  

4. W przypadku pożyczek pod zastaw nieruchomości wartość zabezpieczenia nie będzie mogła przekroczyć 145% wartości pożyczki.  

 

Wpływ planowanych zmian na rynek

Przedstawiciele branży pożyczkę oczekują, że część firm może wypaść z rynku. Niewątpliwie największy wpływ ustawa będzie miała na rynek chwilówek, gdzie koszty pozaodsetkowe są często bardzo wysokie. Nie wiadomo jednak jeszcze jak w praktyce będzie wyglądał zakaz „rolowania” pożyczek. Aby w pełni ocenić wpływ nowych regulacji na rynek trzeba będzie jednak poczekać na ostateczny kształt ustawy.

 

 

Źródło: 
Art. 36a ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw

"1. Maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru: 

MPKK <= (K + 25%) + (K * m/R * 30%)

w którym poszczególne symbole oznaczają: 

MPKK – maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,
K – całkowitą kwotę kredytu,
n – okres spłaty wyrażony w dniach,
R – liczbę dni w roku.

2. Pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.

3. Pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub całkowitą kwotę kredytu."